#: locale=es
## Acción
### PDF
PopupPDFBehaviour_3CEB984B_27BF_66A6_41C2_762DC3F4FFF9.url = files/TOLOSALDEA-GIDA-ES-web_es.pdf
PopupPDFBehaviour_3CD8D458_2D1C_2E12_41C5_F8E05C59B8DB.url = files/Zazpiturrieta_eu_es.pdf
### URL
LinkBehaviour_E59479EE_F7A8_5081_41E6_9EC923FC4AE2.source = https://sanjuanikastetxea.net/
LinkBehaviour_3F27EFF7_2D1C_FA1E_41AA_B773566BC06E.source = https://www.amezketa.eus/es/conoce-el-pueblo/el-camino-de-agua-de-zazpiturri/
WebFrame_22F9EEFF_0C1A_2293_4165_411D4444EFEA.url = https://www.google.com/maps/embed?pb=!1m18!1m12!1m3!1d217.4085014722986!2d-2.6746123108446143!3d42.849865028274834!2m3!1f0!2f0!3f0!3m2!1i1024!2i768!4f13.1!3m3!1m2!1s0xd4fc26a36b89cfd%3A0x81d735ad9d4153b!2sSiervas%20de%20Jes%C3%BAs%20de%20la%20Caridad%20Curia%20General!5e0!3m2!1ses!2ses!4v1679386073434!5m2!1ses!2ses
WebFrame_22F9EEFF_0C1A_2293_4165_411D4444EFEA_mobile.url = https://www.google.com/maps/embed?pb=!1m18!1m12!1m3!1d3037.1779273612974!2d-3.6857872846037516!3d40.42705887936406!2m3!1f0!2f0!3f0!3m2!1i1024!2i768!4f13.1!3m3!1m2!1s0x0%3A0x7e07047ff6145a0a!2sCentro%20de%20Formaci%C3%B3n%20Implika%20Madrid%20-%20Vel%C3%A1zquez!5e0!3m2!1ses!2ses!4v1637091433049!5m2!1ses!2ses
WebFrame_A7116390_B257_DB14_41DF_C282A66F73C3.url = https://www.google.com/maps/embed?pb=!1m18!1m12!1m3!1d3365.9909340183967!2d-2.7220197235564636!3d43.21257908081704!2m3!1f0!2f0!3f0!3m2!1i1024!2i768!4f13.1!3m3!1m2!1s0xd4e3422d02b5221%3A0x45a1d08d4c199deb!2sAgroturismo%20Ibarra.%20Amorebieta-Etxano!5e1!3m2!1ses!2ses!4v1758010265226!5m2!1ses!2ses
LinkBehaviour_9DD29E4A_88A4_20DB_41CF_C0A917277A06.source = https://www.implika.es/
LinkBehaviour_C4A64ACD_DBD9_1981_41E2_39F0329F3A88.source = https://www.implika.es/
LinkBehaviour_3A50D0D7_2A36_770A_4155_275F9BD48FC0.source = https://www.implika.es/
LinkBehaviour_FBCFD5A2_EBAC_2025_41DD_C620028F5E8B.source = https://www.tolosaldea.eus/es/
PopupWebFrameBehaviour_7D7D24C8_5BFE_82E6_41C8_57539A6C2AF7.url = //www.youtube.com/embed/zXJNxFeK3OI?v=zXJNxFeK3OI
## Hotspot
### Tooltip
HotspotPanoramaOverlayArea_2AF5D357_320F_4A3B_4187_579A8A566F0A.toolTip = Meta
## Media
### Audio
audiores_3E6AD409_2799_2EA2_41A6_01A2C23FC096.mp3Url = media/audio_3D709460_2799_EF62_41BD_E0B9A1E6758A_es.mp3
### Floorplan
### Imágen
imlevel_3F1D5309_2AAF_7FC2_419A_A716BB94CC2F.url = media/map_C0532D00_CF54_8C0E_41DD_CC4E1299EB92_es_0.png
imlevel_3F1D6309_2AAF_7FC2_41B9_26B26B826BD4.url = media/map_C0532D00_CF54_8C0E_41DD_CC4E1299EB92_es_1.png
imlevel_3F1D0309_2AAF_7FC2_41C1_D43C95DD143B.url = media/map_C0532D00_CF54_8C0E_41DD_CC4E1299EB92_es_2.png
imlevel_3F1D130A_2AAF_7FC6_41C1_E708509901D4.url = media/map_C0532D00_CF54_8C0E_41DD_CC4E1299EB92_es_3.png
imlevel_3F1D230A_2AAF_7FC6_41A5_E5A6E91B7695.url = media/map_C0532D00_CF54_8C0E_41DD_CC4E1299EB92_es_4.png
imlevel_392CE675_2AA1_0642_41AC_0F8BBCDB87C5.url = media/popup_DF13976A_CA26_06BE_41CE_EBEEA3E354F1_es_0_0.jpg
imlevel_392CD675_2AA1_0642_41B1_B8165E956C32.url = media/popup_DF13976A_CA26_06BE_41CE_EBEEA3E354F1_es_0_1.jpg
imlevel_392B3676_2AA1_064E_41A7_53009FB1CFAA.url = media/popup_DF13976A_CA26_06BE_41CE_EBEEA3E354F1_es_0_2.jpg
imlevel_392B2676_2AA1_064E_419A_01D646317F44.url = media/popup_DF13976A_CA26_06BE_41CE_EBEEA3E354F1_es_0_3.jpg
### Popup Imágen
### Subtítulos de Audio
### Subtítulos de Video
### Título
panorama_CE5ACA37_C161_529D_4183_8EFAADD792B7.label = Entradapellozabala
panorama_7DF8319D_6F07_9334_41B3_CDFFA718549B.label = arritzagaminas1
panorama_7FD99DBF_6F07_9373_41C0_3A133FB4F84E.label = arritzagaminas2
panorama_7FDB4A3F_6F07_7173_41DB_59FCC8A686B8.label = arritzagaminas3
panorama_7FDB05E7_6F06_9314_41D4_18A09B31AF4D.label = arritzagazonaalta1
panorama_7FDB4234_6F06_B175_41D2_CE552425A1B8.label = arritzagazonaalta2
panorama_7FDB1E72_6F06_B10D_41D1_2D899AA540E7.label = arritzagazonacueva1
panorama_7FDA1AD1_6F06_910F_41A1_E0CAE93837C4.label = arritzagazonacueva2
panorama_7FDB16BB_6F06_F17C_41A8_5FA3FBDBE96D.label = arritzarocas
panorama_74E2D5F4_6F1E_92F4_4170_6D25FCAF4F6B.label = ascensor
panorama_4BEFE116_6F03_B335_41BA_62168F390339.label = entradatrasera
panorama_4B778E17_6F03_B134_41D7_7EC97AD621E0.label = exterioragua
panorama_78F68077_6F01_91F4_41D4_39071B1FB744.label = exteriorentrada
panorama_CE61D28D_C162_F38D_41A3_49724C1A0354.label = exteriorfagusalkiza
panorama_D1962314_C163_F293_41AC_3936C5CE7C33.label = exteriormuseobernardo
panorama_CF34559B_C162_B194_41E3_B3EE32772D4B.label = exteriorpellozabala
panorama_CE6FD28D_C161_538C_41E5_4A0AF7EF8B6C.label = exteriorsanbartolome
panorama_CE7A4B31_C16F_7294_41DD_AAC1913AC500.label = exteriorsanmartin
panorama_70B4FBC3_6F02_9713_41D4_70C370948487.label = exteriortrasera
panorama_CF20FE34_C161_529C_41D7_1F2D30774AFE.label = iglesiasanbartolome
panorama_D78BAAA9_CF54_B41F_41C3_E1F38346D059.label = mapatolosaldea
panorama_CF34B174_C162_CE93_41DA_5E346AEA0787.label = molinopellozabala
panorama_CE71C096_C161_4F9C_41DB_AF8CF1FAF934.label = museoetnograficoexterior
panorama_CF3D9C1B_C161_5695_41D2_B554FB42F986.label = museoetnograficozona1
panorama_CF3CD6D9_C161_B394_41E1_7F960AA7756B.label = museoetnograficozona2
panorama_CF3D41C9_C161_D1F4_41C7_D878085840B7.label = museoetnograficozona3
panorama_CF3CBCA1_C161_D7B4_41CB_9FD06873724D.label = museoetnograficozona4
panorama_CF3D17CA_C161_F1F4_41C0_32EB4D4FC263.label = museoetnograficozona5
panorama_CF3D6298_C161_D394_41E8_1ECA6B187DD9.label = museoetnograficozona6
map_C0532D00_CF54_8C0E_41DD_CC4E1299EB92.label = planomapatolosaldea
panorama_CF23492D_C16E_BE8C_41C8_40A3F04A3E70.label = puertasanbartolome
panorama_4CFD0335_6F0E_F777_41C4_9CF038973D2F.label = retablo
video_34AB53F0_25E2_A59A_41B8_EB0AFD9D76A6.label = retrato santa
panorama_CE6F4EDF_C16F_B38C_41DA_2556E87F9D62.label = sanestebanaltar
panorama_CF2ACAAE_C16F_538C_41E2_D0F20F8D86B4.label = sanestebancentro
panorama_CF2AD5F2_C16F_7197_41C5_3160BD10710C.label = sanestebancoro
panorama_CF2AB0B0_C16F_4F93_41DF_863696DBFD3A.label = sanestebanexterior
panorama_CF2A2C80_C16F_5673_41E3_BB1598A22AB6.label = sanestebangrisallaabajo
panorama_CF2AF7A1_C16E_B1B4_4182_B77C86FD265A.label = sanestebangrisallaarriba
panorama_CF2AB2A3_C16E_D3B5_41AC_FEF0BBD558B2.label = sanestebanpuerta
album_C4437F66_CA22_06B6_41B1_8FE4E3AFE26A_0.label = tulebras (26)
panorama_CF25AEC8_C162_F3F4_41DB_E0B7363708D3.label = zona1fagusalkiza
panorama_CF251ED9_C163_F394_41E6_153E440EAEDA.label = zona1museobernardo
panorama_CF34BDC2_C162_D1F7_41E8_06A7F0DC90D1.label = zona1pellozabala
panorama_CF2EC652_C16F_5294_41E0_4234A58031C9.label = zona1sanmartin
panorama_CE76EAA6_C163_73BC_41B0_A6C71EC6E09E.label = zona1zazpiturri
panorama_CF5A3A4E_C162_D28C_41AA_F3610ED74798.label = zona2fagusalkiza
panorama_CF589965_C163_DEBC_41E1_E577C0FB5E64.label = zona2museobernardo
panorama_CF3448E3_C162_FFB4_41D2_BE574DF9E3A0.label = zona2pellozabala
panorama_CF2E018E_C16F_B18C_41CC_2A390E1C1765.label = zona2sanmartin
panorama_CF0B66A0_C163_53B4_41DD_9F3A314D9CC5.label = zona2zazpiturri
panorama_CF5A253E_C162_B68C_41E3_3E11C34A8B1F.label = zona3fagusalkiza
panorama_CF58E3F2_C163_B197_41E7_36814BF6E2C9.label = zona3museobernardo
panorama_CF08B37C_C163_B28C_41D9_645EFA648898.label = zona3zazpiturri
panorama_CF26006A_C161_4EB4_41DD_31FD990655D7.label = zona4fagusalkiza
panorama_CF08CF4D_C163_B28D_4193_C01560629D97.label = zona4zazpiturri
panorama_CF59DBB4_C161_519C_41DF_F0F17833F997.label = zona5fagusalkiza
panorama_CF08AC30_C163_D694_41CD_D65898ABD711.label = zona5zazpiturri
panorama_CF2636D5_C161_739C_41E3_C5FAD09C8B9D.label = zona6fagusalkiza
panorama_CF59D1E0_C161_51B4_41E6_78A30FFA9DE4.label = zona7fagusalkiza
album_C4437F66_CA22_06B6_41B1_8FE4E3AFE26A.label = Álbum de Fotos tulebras (26)
### Video
videolevel_5E455B83_743A_3306_41C6_89DB28BB0094.url = media/video_34AB53F0_25E2_A59A_41B8_EB0AFD9D76A6_es.mp4
videolevel_5E455B83_743A_3306_41C6_89DB28BB0094.posterURL = media/video_34AB53F0_25E2_A59A_41B8_EB0AFD9D76A6_poster_es.jpg
## Menú Botón Derecho
### Texto
TDVAuthor.label = Yas Fotografia
## Menú VR
### Texto
MenuItem_DB3DE8FB_CF57_E18B_41D2_068288E0DDAB.label = Entradapellozabala
Menu_7C50FF93_5BFE_7F6A_41BB_F4BEFD357AE5.label = Media
MenuItem_46D9FC6F_6F03_B113_41C9_66B06A5DD829.label = arritzagaminas1
MenuItem_46D9EC6F_6F03_B113_41C8_4BD212D545EF.label = arritzagaminas2
MenuItem_46D9AC6F_6F03_B113_41C1_D4E04EF183FB.label = arritzagaminas3
MenuItem_46DABC6E_6F03_B115_41A6_17168A3F6FA7.label = arritzagazonaalta1
MenuItem_46DA5C6E_6F03_B115_41C2_E3EC1EBEDD82.label = arritzagazonaalta2
MenuItem_46DAAC6E_6F03_B115_41A0_2C9870D8E0EE.label = arritzagazonacueva1
MenuItem_46D93C6F_6F03_B113_41AB_D18FA5E321D8.label = arritzagazonacueva2
MenuItem_46D95C6F_6F03_B113_41CE_2C4A6DA60994.label = arritzarocas
MenuItem_46D90C6F_6F03_B113_41DB_61CCBECD4943.label = ascensor
MenuItem_46DAFC6E_6F03_B115_41BA_689D66631237.label = entradatrasera
MenuItem_46D98C6F_6F03_B113_41DA_7FB5C8745461.label = exterioragua
MenuItem_46D97C6F_6F03_B113_41D0_042971F5ED0B.label = exteriorentrada
MenuItem_DB3D78FB_CF57_E18B_41E1_A612ADF7CC30.label = exteriorfagusalkiza
MenuItem_DB3DF8FC_CF57_E18D_41E9_5F4A0470A4AB.label = exteriormuseobernardo
MenuItem_DB3D88FB_CF57_E18B_41E9_8DC80D2D9D6C.label = exteriorpellozabala
MenuItem_DB3DD8FC_CF57_E18D_41CF_4E4C8FA52EFA.label = exteriorsanbartolome
MenuItem_DB3E28FB_CF57_E18B_41A1_3387C57139C3.label = exteriorsanmartin
MenuItem_46D99C6F_6F03_B113_41D4_C55DC1C38B43.label = exteriortrasera
MenuItem_DB3D68FC_CF57_E18D_41E6_121B56302EDC.label = iglesiasanbartolome
MenuItem_D5D88CA5_CF54_8C17_41E1_265B494397E9.label = mapatolosaldea
MenuItem_DB3E28FC_CF57_E18D_41CB_0B7FD4AF9BD5.label = molinopellozabala
MenuItem_DB3E58FB_CF57_E18B_41E3_4103AF4D6E2F.label = museoetnograficoexterior
MenuItem_DB3E18FB_CF57_E18B_41D4_85B952C99209.label = museoetnograficozona1
MenuItem_DB3DB8FB_CF57_E18B_41C6_592556547752.label = museoetnograficozona2
MenuItem_DB3D58FB_CF57_E18B_41E9_D76678C08E8D.label = museoetnograficozona3
MenuItem_DB3D88FC_CF57_E18D_41E2_0167FE1F1161.label = museoetnograficozona4
MenuItem_DB3D78FC_CF57_E18D_41D5_0FBBB7944840.label = museoetnograficozona5
MenuItem_DB3E48FB_CF57_E18B_41C8_FA99A81887ED.label = museoetnograficozona6
MenuItem_DB3E68FB_CF57_E18B_41DA_65C19629092A.label = puertasanbartolome
MenuItem_46D9BC6F_6F03_B113_41C3_726C925FF7A2.label = retablo
MenuItem_DB3E08FC_CF57_E18D_41CD_DC390B4A9341.label = sanestebanaltar
MenuItem_DB3D98FC_CF57_E18D_41E0_C461BF52B5E7.label = sanestebancentro
MenuItem_DB3E38FB_CF57_E18B_41E0_3CBD85D6B850.label = sanestebancoro
MenuItem_DB3DD8FB_CF57_E18B_41DD_CE6A65830591.label = sanestebanexterior
MenuItem_DB3E38FB_CF57_E18B_41E3_C7455905AC5A.label = sanestebangrisallaabajo
MenuItem_DB3E18FC_CF57_E18D_41C7_70A2EF692F56.label = sanestebangrisallaarriba
MenuItem_DB3DA8FC_CF57_E18D_41B9_175F078FEFC9.label = sanestebanpuerta
MenuItem_DB3DC8FC_CF57_E18D_41A6_01015EC3BC03.label = zona1fagusalkiza
MenuItem_DB3E78FB_CF57_E18B_41E7_6D55E6745841.label = zona1museobernardo
MenuItem_DB3DB8FC_CF57_E18D_41D6_1E94A8B37620.label = zona1pellozabala
MenuItem_DB3DC8FB_CF57_E18B_41D9_991398C0F781.label = zona1sanmartin
MenuItem_DB3E48FB_CF57_E18B_41E2_D6BA50804CB0.label = zona1zazpiturri
MenuItem_DB3D58FC_CF57_E18D_41A8_609C147D5C23.label = zona2fagusalkiza
MenuItem_DB3DF8FB_CF57_E18B_41D6_8869AFE388BC.label = zona2museobernardo
MenuItem_DB3D48FC_CF57_E18D_41E7_E44F72C6B3ED.label = zona2pellozabala
MenuItem_DB3D68FB_CF57_E18B_41E1_EB5714D9B12C.label = zona2sanmartin
MenuItem_D94D8882_CF57_E07A_41D1_AEAE3E5C712B.label = zona2zazpiturri
MenuItem_DB3D38FC_CF57_E18D_41CD_03AAD5513EFC.label = zona3fagusalkiza
MenuItem_DB3D98FB_CF57_E18B_41A3_893D8CAE926F.label = zona3museobernardo
MenuItem_DB3E58FB_CF57_E18B_41E1_CC063FD5882C.label = zona3zazpiturri
MenuItem_DB3E38FB_CF57_E18B_41E6_D1AB7E100CC7.label = zona4fagusalkiza
MenuItem_DB3D48FB_CF57_E18B_41E8_9100599B8011.label = zona4zazpiturri
MenuItem_DB3E08FB_CF57_E18B_41E5_5BBDE74A6EBF.label = zona5fagusalkiza
MenuItem_DB3DE8FC_CF57_E18D_41E7_02CA63488D85.label = zona5zazpiturri
MenuItem_DB3DA8FB_CF57_E18B_41E8_576288E103E4.label = zona6fagusalkiza
MenuItem_DB3D18FB_CF57_E18B_41C4_1A038D25F1AD.label = zona7fagusalkiza
## Skin
### Botón
Button_0B73474A_2D18_CB95_41B5_180037BA80BC.label = Alkiza
Button_0AEB5577_2D08_CE7B_41B6_192923248F4E.label = Amezketa / Abaltzisketa >
Button_1D5B0D2B_0ECD_0AA2_41A3_E7B9486D9BA3.label = Asteasu
Button_2A7F3EA8_0A2B_CFA0_4194_5E460CCC4415_mobile.label = Aula 01 Miguel de Cervantes
Button_2A2DE53B_310E_001C_41BB_C7AB6950A4DD_mobile.label = Aula 01 Miguel de Cervantes
Button_2A7EBEAD_0A2B_CFA0_41A1_735B4286C3BD_mobile.label = Aula 02 Leonardo da Vinci
Button_2A2C253B_310E_001C_41B6_D3A7F4F68C3E_mobile.pressedLabel = Aula 02 Leonardo da Vinci
Button_2A2C253B_310E_001C_41B6_D3A7F4F68C3E_mobile.label = Aula 02 Leonardo da Vinci
Button_2A7D5EAE_0A2B_CFA0_4191_C99A3BCB6C9E_mobile.label = Aula 03 Albert Einstein
Button_2A2C053B_310E_001C_41A2_583DE489828C_mobile.label = Aula 03 Albert Einstein
Button_2A2C753B_310E_001C_41C4_B649CCC20E3D_mobile.label = Aula 04 Michael Jordan
Button_2A2C053B_310E_001C_41A2_583DE489828C.label = Aula 04 Michael Jordan
Button_2A7DDEAF_0A2B_CFA0_41A2_492CBF7D2150_mobile.label = Aula 04 Michael Jordan
Button_2A2C053B_310E_001C_41A2_583DE489828C.pressedLabel = Aula 04 Michael Jordan
Button_2A2C753B_310E_001C_41C4_B649CCC20E3D.pressedLabel = Aula 05 Coco Chanel
Button_2A2C753B_310E_001C_41C4_B649CCC20E3D.label = Aula 05 Coco Chanel
Button_2A2C553C_310E_0014_41C4_86393D0ADCC7_mobile.label = Aula 05 Coco Chanel
Button_2A2C553C_310E_0014_41C4_86393D0ADCC7.label = Aula 06 Marie Curie
Button_15EF2665_3106_0035_41AE_9BACA1A48D02_mobile.label = Aula 06 Marie Curie
Button_2A2C553C_310E_0014_41C4_86393D0ADCC7.pressedLabel = Aula 06 Marie Curie
Button_15EF2665_3106_0035_41AE_9BACA1A48D02.pressedLabel = Aula 07 Charles Darwin
Button_15EF2665_3106_0035_41AE_9BACA1A48D02.label = Aula 07 Charles Darwin
Button_15F5A318_3106_001C_41C5_9AA2EF2184CF_mobile.label = Aula 07 Charles Darwin
Button_15F5A318_3106_001C_41C5_9AA2EF2184CF.label = Aula 08 Isaac Newton
Button_76054F05_6652_4020_41C3_8A1EF4189D85_mobile.label = Aula 08 Isaac Newton
Button_15F5A318_3106_001C_41C5_9AA2EF2184CF.pressedLabel = Aula 08 Isaac Newton
Button_65589455_759E_67B2_41DA_1474AB067616.pressedLabel = Aula 09 Thomas Alva Edison
Button_65589455_759E_67B2_41DA_1474AB067616.label = Aula 09 Thomas Alva Edison
Button_77300B10_6652_C021_41C2_5CCF7932717C_mobile.label = Aula 09 Thomas Alva Edison
Button_111A4574_0256_D1B2_417F_D7D8AD690E3E.pressedLabel = Aula Snoezelen
Button_111A4574_0256_D1B2_417F_D7D8AD690E3E.label = Aula Snoezelen
Button_1A1523C7_0AFB_F9CC_4164_6930B8A326C2.label = Aula de Apoyo
Button_0A054365_2D09_CB9F_4145_8C365B373D19_mobile.label = Aulas >
Button_0A054365_2D09_CB9F_4145_8C365B373D19_mobile.pressedLabel = Aulas >
Button_114B0FBD_0257_F0B2_4160_9AF1E946B1D4.label = Biblioteca
Button_114B0FBD_0257_F0B2_4160_9AF1E946B1D4.pressedLabel = Biblioteca
Button_3338628D_2799_2BA2_41C0_F82097A2B008.label = CAS
Button_6FE2D248_7072_64AE_4197_CF794AB84DC5.label = CAT
Button_486724F3_54DE_446F_41AD_3BA2B5B7512C.label = Castellano
Button_65577335_759F_A1F2_41B8_6EABA68217C5.label = Centro de acogida Muskerraren bidea
Button_2A2D853B_310E_001C_41C4_1C2E2BAFC35D.label = Centro de acogida Muskerraren bidea
Button_1EE5D1CA_0AFE_79C5_4192_56F6C44EBD49.pressedLabel = Centro interpretación Fagus-Alkiza
Button_1EE5D1CA_0AFE_79C5_4192_56F6C44EBD49.label = Centro interpretación de Hernio Gazume
Button_1152B16D_0253_31D2_4168_8F64E711E033.pressedLabel = Comedor-multiusos
Button_6560CDAF_759E_60EE_41CC_57440872997B.label = Despacho
Button_6560CDAF_759E_60EE_41CC_57440872997B.pressedLabel = Despacho
Button_515A9C08_7072_3CAE_41CF_5D3807242B03.label = ENG
Button_39A6AFA0_2D2C_3A32_41B5_22E8DC0E8EA0.label = EUS
Button_1A1543C7_0AFB_F9CC_4178_287A871A0A04.label = Ekomuseo
Button_1A1543C7_0AFB_F9CC_4178_287A871A0A04.pressedLabel = Ekomuseo
Button_2A2D853B_310E_001C_41C4_1C2E2BAFC35D.pressedLabel = Entrada
Button_436FC0EB_0370_A91E_4184_67D8106C1385.label = Entreplanta >
Button_436FC0EB_0370_A91E_4184_67D8106C1385.pressedLabel = Entreplanta >
Button_76A754EE_54D6_4479_41D3_D088386E0E61.label = Euskera
Button_65577335_759F_A1F2_41B8_6EABA68217C5.pressedLabel = Exterior
Button_1D5B0D2B_0ECD_0AA2_41A3_E7B9486D9BA3.pressedLabel = Exterior >
Button_0B73474A_2D18_CB95_41B5_180037BA80BC.pressedLabel = Exterior >
Button_0AEB5577_2D08_CE7B_41B6_192923248F4E_mobile.pressedLabel = Exterior y Patios >
Button_0AEB5577_2D08_CE7B_41B6_192923248F4E_mobile.label = Exterior y Patios >
Button_508A0028_707E_24EE_41D1_E20AF053AF38.label = FRA
Button_0AEB5577_2D08_CE7B_41B6_192923248F4E.pressedLabel = Formación >
Button_1EE511CA_0AFE_79C5_4196_B15F10ED26CE.label = Habitación 3
Button_1EE531CA_0AFE_79C5_41A3_67E3568B920E.label = Habitación 4
Button_1EE541CA_0AFE_79C5_41A4_21C327719A3F.label = Habitación 5
Button_1135896D_0251_71D2_4174_FDBA49202E17.pressedLabel = Iglesia San Bartolome
Button_1135896D_0251_71D2_4174_FDBA49202E17.label = Iglesia San Bartolome
Button_1A1563C7_0AFB_F9CC_4184_733B57ACB6DD.pressedLabel = Iglesia San Esteban
Button_1A1563C7_0AFB_F9CC_4184_733B57ACB6DD.label = Iglesia San Esteban
Button_1EE5E1CA_0AFE_79C5_41A0_AC02248E1D05.pressedLabel = Iglesia San Martín
Button_1EE5E1CA_0AFE_79C5_41A0_AC02248E1D05.label = Iglesia San Martín
Button_0B73474A_2D18_CB95_41B5_180037BA80BC_mobile.label = Instalaciones >
Button_0B73474A_2D18_CB95_41B5_180037BA80BC_mobile.pressedLabel = Instalaciones >
Button_0A054365_2D09_CB9F_4145_8C365B373D19.label = Larraul
Button_1BBE12B1_0AFE_BA44_418B_18A823FEA795_mobile.pressedLabel = Lorem Ipsum
Button_1BBE32B1_0AFE_BA44_4184_32A19BAA3D20.label = Lorem Ipsum
Button_1BBE12B1_0AFE_BA44_418B_18A823FEA795.label = Lorem Ipsum
Button_1BBE12B1_0AFE_BA44_418B_18A823FEA795.pressedLabel = Lorem Ipsum
Button_1BBE02B1_0AFE_BA44_41A1_9AF8C4F8D854.label = Lorem Ipsum
Button_1EE571CA_0AFE_79C5_4174_BA62D25DF921_mobile.label = Lorem Ipsum
Button_1EE561CA_0AFE_79C5_41A2_70FE1E675BFC_mobile.label = Lorem Ipsum
Button_1EE541CA_0AFE_79C5_41A4_21C327719A3F_mobile.label = Lorem Ipsum
Button_1BBE12B1_0AFE_BA44_418B_18A823FEA795_mobile.label = Lorem Ipsum
Button_1BBE02B1_0AFE_BA44_41A1_9AF8C4F8D854_mobile.label = Lorem Ipsum
Button_045814C8_0AF6_FFC5_419A_7EC6551D7377_mobile.pressedLabel = Lorem Ipsum
Button_1BBE32B1_0AFE_BA44_4184_32A19BAA3D20_mobile.label = Lorem Ipsum
Button_0458C4C8_0AF6_FFC5_41A3_32CFAAA6C374_mobile.label = Lorem Ipsum
Button_1EE5F1CA_0AFE_79C5_41A2_04EECC4513C3_mobile.pressedLabel = Lorem Ipsum
Button_1EE5F1CA_0AFE_79C5_41A2_04EECC4513C3_mobile.label = Lorem Ipsum
Button_1EE5E1CA_0AFE_79C5_41A0_AC02248E1D05_mobile.label = Lorem Ipsum
Button_1BBE72B1_0AFE_BA44_4194_26E709836197_mobile.label = Lorem Ipsum
Button_1BBE42B1_0AFE_BA44_4196_35189757248E_mobile.label = Lorem Ipsum
Button_1BBE52B2_0AFE_BA44_4199_AC3E50840A51_mobile.label = Lorem Ipsum
Button_2A7C4EB0_0A2B_CFA0_4141_83AFB6428150_mobile.label = Lorem Ipsum
Button_1BBE42B1_0AFE_BA44_4196_35189757248E.label = Lorem Ipsum
Button_045824C8_0AF6_FFC5_416A_D34FD7C01398_mobile.label = Lorem Ipsum
Button_1EE531CA_0AFE_79C5_41A3_67E3568B920E_mobile.label = Lorem Ipsum
Button_1BBE62B1_0AFE_BA44_4178_FDB66D3A01A4_mobile.label = Lorem Ipsum
Button_045814C8_0AF6_FFC5_419A_7EC6551D7377_mobile.label = Lorem Ipsum
Button_045804C8_0AF6_FFC5_419B_3EC7E5537CBE_mobile.label = Lorem Ipsum
Button_1EE5D1CA_0AFE_79C5_4192_56F6C44EBD49_mobile.label = Lorem Ipsum
Button_1EE511CA_0AFE_79C5_4196_B15F10ED26CE_mobile.label = Lorem Ipsum
Button_1A1533C7_0AFB_F9CC_4190_80C63BBD97F9_mobile.label = Lorem Ipsum
Button_0458D4C8_0AF6_FFC5_4160_C1B5D9EFCC50_mobile.label = Lorem Ipsum
Button_0458F4C8_0AF6_FFC5_4142_C23056028700_mobile.label = Lorem Ipsum
Button_1A1523C7_0AFB_F9CC_4164_6930B8A326C2_mobile.label = Lorem Ipsum
Button_1A1513C7_0AFB_F9CC_419F_AE585CB35F12_mobile.label = Lorem Ipsum
Button_1A1503C7_0AFB_F9CC_41A4_26A96A26F8F5_mobile.label = Lorem Ipsum
Button_1A1573C7_0AFB_F9CC_41A5_612854854875_mobile.label = Lorem Ipsum
Button_1A1563C7_0AFB_F9CC_4184_733B57ACB6DD_mobile.pressedLabel = Lorem Ipsum
Button_1A1563C7_0AFB_F9CC_4184_733B57ACB6DD_mobile.label = Lorem Ipsum
Button_1A1543C7_0AFB_F9CC_4178_287A871A0A04_mobile.label = Lorem Ipsum
Button_1A15B3C7_0AFB_F9CC_4195_DA9098434B77_mobile.label = Lorem Ipsum
Button_1BBE62B1_0AFE_BA44_4178_FDB66D3A01A4.label = Lorem Ipsum
Button_0458E4C8_0AF6_FFC5_4185_7BE19BCBEDC4_mobile.label = Lorem Ipsum
Button_045874C8_0AF6_FFC5_418C_F2B104E6FB8D_mobile.label = Lorem Ipsum
Button_2A7B7EB3_0A2B_CFA0_4187_44EB29B13A0E_mobile.label = Lorem Ipsum
Button_1BBEA2B2_0AFE_BA44_4194_64AF02286E0F_mobile.label = Lorem Ipsum
Button_1BBEA2B2_0AFE_BA44_4194_64AF02286E0F.label = Lorem Ipsum
Button_2A7EBEAD_0A2B_CFA0_41A1_735B4286C3BD_mobile.pressedLabel = Lorem Ipsum
Button_1BBE52B2_0AFE_BA44_4199_AC3E50840A51.label = Lorem Ipsum
Button_2A7CCEB1_0A2B_CFA0_419A_F752D0576483_mobile.label = Lorem Ipsum
Button_1BBE72B1_0AFE_BA44_4194_26E709836197.label = Lorem Ipsum
Button_1A1513C7_0AFB_F9CC_419F_AE585CB35F12.pressedLabel = Luces y Sombras
Button_3ED3B4E3_0370_E90D_4129_E9B8B05B8B84.pressedLabel = Mapamundi
Button_3ED3B4E3_0370_E90D_4129_E9B8B05B8B84.label = Mapamundi
Button_109F4595_0251_D172_415C_49ABB615CD4C.pressedLabel = Mediateca
Button_1EE571CA_0AFE_79C5_4174_BA62D25DF921.label = Mediateca
Button_109F4595_0251_D172_415C_49ABB615CD4C.label = Mediateca
Button_108E5660_0251_33D2_4179_628DF59695D4.label = Minas de Arritzaga
Button_108E5660_0251_33D2_4179_628DF59695D4.pressedLabel = Minas de Arritzaga
Button_0A054365_2D09_CB9F_4145_8C365B373D19.pressedLabel = Orientación/Formación >
Button_1A1533C7_0AFB_F9CC_4190_80C63BBD97F9.label = Paises
Button_1A1533C7_0AFB_F9CC_4190_80C63BBD97F9.pressedLabel = Paises
Button_1A1573C7_0AFB_F9CC_41A5_612854854875.label = Pasillo
Button_103AACB9_0253_F0B2_411B_2A091EA6E048.pressedLabel = Patr. Geo. del Parque Natural de Aralar
Button_103AACB9_0253_F0B2_411B_2A091EA6E048.label = Patr. Geo. del Parque Natural de Aralar
Button_1096EC19_0231_D772_417D_51EEA6341926.pressedLabel = Pello Zabala Gunea
Button_1096EC19_0231_D772_417D_51EEA6341926.label = Pello Zabala Gunea
Button_0399826A_2D79_4594_41BA_934A50D0E6B4.label = Planta 1 >
Button_1152B16D_0253_31D2_4168_8F64E711E033.label = Porche
Button_1D0C50DE_2D07_C6AD_41C1_CF4547A6CFAB_mobile.label = RESTAURANTS >
Button_2A62FEA0_0A2B_CFA0_41A2_752A27C4CCD1_mobile.label = Recepción
Button_2A2D853B_310E_001C_41C4_1C2E2BAFC35D_mobile.label = Recepción
Button_1D2C4FDF_2D7F_BAAB_4198_FBD1E9E469FF_mobile.label = SPORTS AREA >
Button_0399826A_2D79_4594_41BA_934A50D0E6B4_mobile.label = SWIMMING POOL >
Button_1EE561CA_0AFE_79C5_41A2_70FE1E675BFC.label = Salas de expresión creativa
Button_10242E90_0251_7372_4174_0198C7829548.label = Salas expresión creativa
Button_10242E90_0251_7372_4174_0198C7829548.pressedLabel = Salas expresión creativa
Button_1A1513C7_0AFB_F9CC_419F_AE585CB35F12.label = Secundaria
Button_1A1573C7_0AFB_F9CC_41A5_612854854875.pressedLabel = Terraza 1
Button_1A1503C7_0AFB_F9CC_41A4_26A96A26F8F5.pressedLabel = Terraza 2
Button_1A1503C7_0AFB_F9CC_41A4_26A96A26F8F5.label = Terraza 2
Button_1A1523C7_0AFB_F9CC_4164_6930B8A326C2.pressedLabel = Testimonios
Button_062AF830_1140_E215_418D_D2FC11B12C47_mobile.pressedLabel = Web
Button_062AF830_1140_E215_418D_D2FC11B12C47_mobile.label = Web
Button_9DCF7E4A_88A4_20DB_41CD_E0FBF3C8E379.label = Web Implika
Button_C4A53ACD_DBD9_1981_41B1_A797B0FF8823.label = Web Implika
Button_2A2DE53B_310E_001C_41BB_C7AB6950A4DD.pressedLabel = Zona Espera 1
Button_2A2DE53B_310E_001C_41BB_C7AB6950A4DD.label = Zona Espera 1
Button_2A2C253B_310E_001C_41B6_D3A7F4F68C3E.pressedLabel = Zona Espera 2
Button_2A2C253B_310E_001C_41B6_D3A7F4F68C3E.label = Zona Espera 2
Button_C4A85AC9_DBD9_1981_41D6_D787281F9233.pressedLabel = i
Button_C4A85AC9_DBD9_1981_41D6_D787281F9233.label = i
Button_9DC9FE44_88A4_20C8_41E0_05F07BD7D30C.pressedLabel = i
Button_9DC9FE44_88A4_20C8_41E0_05F07BD7D30C.label = i
### Etiqueta
Label_644DA9BC_700E_E7E7_41D7_EE9C5D5CD9F2.text = Ampliar
Label_60B1A62E_7012_2CE2_41D1_74A6D25FA1E1.text = Inicio
Label_64CA94E8_7032_2D6E_41DB_D84D6EBFFA53.text = Mapa
Label_65192101_7032_E49E_4191_D418F34F71DA.text = Mostrar
Label_64814629_7036_2CEE_41BF_9E3315F039A7.text = Ocultar
Label_64FF12EA_7032_6562_41B4_3DD5ABCBEA4B.text = Reducir
### Imágen
Image_0435F73B_2D0F_4BF4_4181_65F86A8DAC19.url = skin/Image_0435F73B_2D0F_4BF4_4181_65F86A8DAC19_es.png
Image_0435F73B_2D0F_4BF4_4181_65F86A8DAC19_mobile.url = skin/Image_0435F73B_2D0F_4BF4_4181_65F86A8DAC19_mobile_es.jpg
Image_062A182F_1140_E20B_41B0_9CB8FFD6AA5A_mobile.url = skin/Image_062A182F_1140_E20B_41B0_9CB8FFD6AA5A_mobile_es.jpg
Image_1E18723C_57F1_802D_41C5_8325536874A5.url = skin/Image_1E18723C_57F1_802D_41C5_8325536874A5_es.jpg
Image_1E18723C_57F1_802D_41C5_8325536874A5_mobile.url = skin/Image_1E18723C_57F1_802D_41C5_8325536874A5_mobile_es.jpg
Image_1E19C23C_57F1_802D_41D1_9DC72DB5C1E1.url = skin/Image_1E19C23C_57F1_802D_41D1_9DC72DB5C1E1_es.jpg
Image_1E19C23C_57F1_802D_41D1_9DC72DB5C1E1_mobile.url = skin/Image_1E19C23C_57F1_802D_41D1_9DC72DB5C1E1_mobile_es.jpg
Image_7C5B282A_6952_60C4_41D6_3925A206FD47.url = skin/Image_7C5B282A_6952_60C4_41D6_3925A206FD47_es.png
Image_9DCADE43_88A4_20C8_41D6_BE24F542024D.url = skin/Image_9DCADE43_88A4_20C8_41D6_BE24F542024D_es.png
Image_C06A7059_CF38_6096_41E6_C8D43F485AA5.url = skin/Image_C06A7059_CF38_6096_41E6_C8D43F485AA5_es.png
Image_C5535AC1_DBD9_1981_41CC_BBE8C7F75316.url = skin/Image_C5535AC1_DBD9_1981_41CC_BBE8C7F75316_es.jpg
Image_D8EF9D71_C7F7_1C38_41E0_4185FEAA2805.url = skin/Image_D8EF9D71_C7F7_1C38_41E0_4185FEAA2805_es.png
### Menú Desplegable
DropDown_F0C03B95_E24C_F0C9_41DF_699019060404.prompt = Mapas
### Texto Multilínea
HTMLText_008AE887_5F1E_3D84_41D7_7EE913B1F8B7.html = Mauris aliquet neque quis libero consequat vestibulum. Donec lacinia consequat dolor viverra sagittis. Praesent consequat porttitor risus, eu condimentum nunc. Proin et velit ac sapien luctus efficitur egestas ac augue. Nunc dictum, augue eget eleifend interdum, quam libero imperdiet lectus, vel scelerisque turpis lectus vel ligula. Duis a porta sem. Maecenas sollicitudin nunc id risus fringilla, a pharetra orci iaculis. Aliquam turpis ligula, tincidunt sit amet consequat ac, imperdiet non dolor.
Placa informativa (s. XX)
Esta placa informativa,fue colocada para señalizar la casa en la que nació Sta. Mª Josefa. Es posterior a su muerte (+1912). Fue encargada por el Ayuntamiento de la ciudad de Vitoria "in memoriam".
JOHN DOE
Licensed Real Estate Salesperson
Tlf.: +11 111 111 111
jhondoe@realestate.com
www.loremipsum.com
Mauris aliquet neque quis libero consequat vestibulum. Donec lacinia consequat dolor viverra sagittis. Praesent consequat porttitor risus, eu condimentum nunc. Proin et velit ac sapien luctus efficitur egestas ac augue. Nunc dictum, augue eget eleifend interdum, quam libero imperdiet lectus, vel scelerisque turpis lectus vel ligula. Duis a porta sem. Maecenas sollicitudin nunc id risus fringilla, a pharetra orci iaculis. Aliquam turpis ligula, tincidunt sit amet consequat ac, imperdiet non dolor.
JOHN DOE
Licensed Real Estate Salesperson
Tlf.: +11 111 111 111
jhondoe@realestate.com
www.loremipsum.com
Recreación del plano del monasterio medieval (s. XIII).
Según los estudios realizados hasta el momento respecto a la construcción original del cenobio, Colombás llegó a conclusiones bastante interesantes. Para esto proyectó, un hipotético plano del monasterio de Tulebras en el s. XIII, que puede darnos una idea de cómo estaba configurado el espacio monástico.
Una vez instaladas las religiosas en Tulebras, emprendieron la construcción del complejo conforme a un esquema que era habitual entre los cistercienses. Como vemos en el plano de la “Planta hipotética del monasterio de Tulebras en el s. XIII” de Colombás, estaba formado por un claustro central en torno al cual se disponían las dependencias monacales: iglesia, sala capitular, refectorio, cocina y dormitorio. Dentro del cenobio, pero fuera de la clausura se encontraba una capellanía que alojaba a los sacerdotes que se encargaban de las necesidades espirituales de las monjas: el culto, la confesión y la celebración eucarística. Todo lo anterior estaba delimitado por una cerca que contenía también los edificios y el huerto.
En palabras del P. Juan M.ª de la Torre, la piedra con que se erigen las abadías cistercienses es cuadrada y desnuda, sus rectángulos perfectos muestran una cuadrangulatura simbólica: simplicidad, humildad, desnudez y caridad forman la unidad compacta. Sobre la solidez de esta piedra cuadrangular se alza el equilibro tradicional en la vida cisterciense: servicio litúrgico, trabajo manual y escucha de la Palabra de Dios.
Desde los primeros tiempos de fundación, las monjas se afanaron por asegurar en lo posible el sostenimiento del edificio y la comunidad. La procedencia de los bienes de las monjas es diversa: donaciones reales y particulares, compras, ventas y arrendamientos de villas y tierras para su labranza, dotes y herencias de las propias monjas. Mención especial merece la cría de yeguas, que a finales del s. XII, se convirtió en la mayor fuente de ingresos. A su vez, y como consecuencia lógica de la jurisdicción que ejercía la abadesa como señora del lugar, fue creciendo un complejo de casas en todo dependiente del complejo monástico, donde vivían los trabajadores de los molinos, huerta, establos, cuadras y otras ocupaciones necesarias para la vida cotidiana. También la zona de la clausura fue creciendo y adaptándose con el paso de los años a las necesidades concretas de la comunidad, siguiendo en ocasiones, una estructura que favoreciese más la convivencia y las condiciones óptimas de vida, que la belleza arquitectónica propiamente dicha.
COMO DATO CURIOSO:
El monasterio de Tulebras fue, comparada con las grandes abadías, una institución modesta, porque no recibió grandes e importantes donaciones; no hubo realeza o alta nobleza que profesara en él en sus primeros siglos de existencia. Los trabajos, además de los antes mencionados, han variado mucho con el paso de los siglos: granja avícola, panales de abejas, fábrica de cosméticos y productos de la miel, repostería, cultivo de olivos, tienda monástica, hospedería, etc. Podemos decir que, en cada época con fidelidad creativa, han ido adaptando los trabajos, a la demanda y a los tiempos.
Implika es un centro de estudios fundado en 2009, donde puedes cursar Formación Profesional de grado medio y superior y cursos profesionales. Está formado por más de 300 profesionales y tiene presencia en 15 ciudades españolas.
Implika está especializado en aumentar las posibilidades laborales de sus alumnos/as. De hecho, 9 de cada 10 estudiantes de Implika encuentran empleo después de terminar sus estudios.
Esto es posible gracias a 5 razones:
• Una formación orientada a trabajar: aprenderás los conocimientos que las empresas necesitan hoy en día.
• Con prácticas formativas en empresa: pondrás tus conocimientos en práctica en una de nuestras más de 5.000 empresas colaboradoras.
• Desarrollando tu potencial: además de conocimientos técnicos te enseñaremos otras materias que te ayudarán a ser un mejor profesional. Aprenderás a comunicarte en entornos profesionales, manejar el ordenador o aprender idiomas, entre otros.
• Te ayudaremos a mostrar tu mejor versión: gracias a nuestros orientadores laborales descubrirás cómo redactar tu CV o carta de presentación. Además, descubrirás nuevas formas de encontrar oportunidades de trabajo y aprenderás a presentarte en los portales de empleo para ser elegido.
• Tendrás acceso a nuestra Agencia de Colocación: desde la que enviamos más de 120.000 ofertas laborales sólo en 2020.
En Implika te formarás con el “Método Implika” una forma de estudiar adaptada a las necesidades de cada alumno, totalmente flexible, donde cada estudiante es protagonista de su aprendizaje
Integer gravida dui quis euismod placerat. Maecenas quis accumsan ipsum. Aliquam gravida velit at dolor mollis, quis luctus mauris vulputate. Proin condimentum id nunc sed sollicitudin.
DONEC FEUGIAT:
• Nisl nec mi sollicitudin facilisis
• Nam sed faucibus est.
• Ut eget lorem sed leo.
• Sollicitudin tempor sit amet non urna.
• Aliquam feugiat mauris sit amet.
LOREM IPSUM:
$150,000
___
LOREM IPSUM
DOLOR SIT AMET
Company Name
www.loremipsum.com
info@loremipsum.com
Tlf.: +11 111 111 111
Company Name
www.loremipsum.com
info@loremipsum.com
Tlf.: +11 111 111 111
BERNARDO ATXAGA
Bernardo Atxaga es el seudónimo de Jose Irazu Garmendia, nacido en Asteasu en 1951, y desde comienzos de la década de los ochenta ha consagrado su quehacer exclusivamente a la literatura.
En su obra, el mundo literario de Obaba cobra especial relevancia. Una mezcla de recuerdos e historias fantásticas, y en él se sitúan algunas de las narraciones más conocidas del autor, tales como Sugeak txoriari begiratzen dionean (Cuando la serpiente mira al pájaro, 1989), Bi letter (Dos letters, 1990); y, en especial, Obabakoak, obra traducida a 26 idiomas.
CASERÍO
Dentro de la tipología de los edificios en el País Vasco, el caserío es el más significativo. Un lugar que ha sabido aunar el hogar y los espacios de producción. Siempre rodeado de naturaleza para extraer de ella las materias primas básicas.
EL PUEBLO
Las actividades callejeras, la religión y el ocio también han jugado un papel relvante en la transformación de la vida social. Así, se observa una adaptación a los cambios que han ido surgiendo en los ámbitos del deporte y las fiestas, así como a las novedades introducidas con el paso del tiempo.
ELIZMENDI: El barrio de la iglesia
Estamos en el lugar central de Obaba. Aquí se encuentra la escalinata de la iglesia donde sucede el episodio del lagarto que figura en Obabakoak y que Montxo Armendariz reinterpretó en su película Obaba.
Desde la inauguración de Muskerraren Bidea (“el camino del lagarto”) el 25 de noviembre de 2015, quienes lo visitan han adquirido la costumbre de sacarse una foto en esta escalinata, con el fin de tener un recuerdo personal de Obaba. Una operación que se debe hacer con cierto cuidado… ¡no sea que algún lagarto ronde por allí con la aviesa intención de comerse el cerebro de los visitantes!
En el camino a la parte baja del pueblo, seguiréis descubriendo referencias al universo de Obaba: las tertulias literarias en la casa solariega del tío de Montevideo, el perro rabioso del caserío “Ilobate”, la carretera de Andazarrate, que une Asteasu con la costa, la vida del célebre músico Pablo Sorozabal, cuya familia procedía del caserío “Portale”…
EUSKARA : la lengua vasca
Tomando como punto de partida el euskera, Bernardo Atxaga hace referencia a los ilustres personajes que vivieron en la casa rectoral, “Erretotxe” (Juan Bautista Agirre, el general carlista Lizarraga…), y a los tesoros artísticos que guarda la iglesia de Asteasu (una pila bautismal del siglo XIV y una escultura del siglo XVI firmada por Juan de Anchieta, especialmente). Habla también de la dramática apuesta que libraron los levantadores de piedras de los caseríos “Lizarra” y “Agiñazpi”, y de la casa natal, “Apalasagasti”, de Antonio Arrue, un gran defensor de la lengua vasca…
El territorio de Obaba
«A la hora de crear Obaba, partí de la geografía física de Asteasu. Lo que se divisa desde el cementerio del pueblo, eso es Obaba».
Son palabras extraídas de una entrevista a Bernardo Atxaga. Puede leerse una descripción del territorio y del propio cementerio en el emotivo capítulo final de la obra Nevadako egunak (“Días de Nevada”).
HOGAR
La organización de la vida familiar y doméstica también ha tenido una gran importancia en la evolución de la sociedad vasca. El cuidado, el descanso, la alimentación y otros aspectos básicos de la vida cotidiana se han ido conformando a lo largo del tiempo en el seno del caserío.
Manzanas, pájaros, mariposas, erizos…
Acercaos, amigas y amigos caminantes, al manantial del que bebían los duendes…
Estáis en el lugar ideal para sentaros a descansar y charlar. Eso es precisamente lo que hacía Bernardo Atxaga con sus amigos artistas: el cantante Mikel Laboa, los pintores José Luis Zumeta y Ricardo Toja…
Tras este breve descanso, ya estáis en el tramo final del recorrido. Podréis ver “Ibargai“, uno de los caseríos más antiguos de Asteasu, la alegre fuente circular de la plaza, y el edificio del Ayuntamiento, en cuyo interior estaba la escuela de “los chicos mayores” del pueblo.
Erretaula nagusia, Juan Zialzetako eskultoreak burutu zuen 1649an. Diseinu klasizista egoki eta orekatua duen lana da, hondoen koloreek eta zutabeetako jaspeztatuek hein batean itxuraldatzen badute ere. Erretaularen aurrealdeko bankuaren gainean santu eta ebanjeliaren erliebetxoak Inazio Loiolakoa, Santiago erromesa eta elizako zaindaria den, San Esteban beraren, zurezko eskultura polikromatuak ikus daitezke.
Txondorra: Es una técnica para hacer carbón vegetal. Se trata de una meta hecha de madera recubierta de dos capas: la inferior de paja o hierba y la superior de tierra. Se dice que la madera se cuece y la velocidad de cocción se controla mediante orificios de ventilación realizados en la superficie de la txondorra, a diferentes alturas. El proceso puede durar de una a dos semanas, dependiendo del tamaño de la txondorra.
¡Bienvenidos al Centro de Interpretación Fagus Alkiza Herni Gazume!
Están en el lugar ideal para descubrir los secretos del KBE Hernio-Gazume. Aquí aprenderán sobre el rico y privilegiado entorno que ha forjado la identidad de este pueblo; la especial relación entre la naturaleza, el ser humano y la cultura.
Alkiza eta bere saguzarrak
- Ugaztun hegalari bakarrak dira Intsektujaleak eta gautarrak dira
- Euskal Herrian 27 espezie daude, denak legez babestuak
- Ultrasoinu bidez orientatu eta ehizatzen dute
- Izurriteak kontrolatzen laguntzen digute
Anatomia
Besoa Humeroa
Besaurrea Erradioa Kubitua
Hatz lodia
2. hatza
3. hatza
4. hatza
5. hatza Metakarpoa Falangeak
Saguzarren hegoak gure beso eta eskuen baliokideak dira.
Uropatagioa
Patagioa
Ultrasoinuak
Ikusmen eskasa dutenez, aho edota sudurretik igortzen dituzte ultrasoinuekin orientatzen dira.
Oihartzuna
Bidalitako seinalea
Hankaz gora lo
Azkazala
Tendoia
Saguzarren pisua
Ferra-saguzar handia
Rhinolophus ferrumequinum
Herrian
Saguzarrak diskretuak dira, baina espezie batzuk gugandik oso gertu bizitzera egokitu dira: ganbaretan, teilatuen azpian, fatxaden zirrikituetan.
Haitzuloetan
Leizeak dira saguzarrekin berehala lotzen ditugun lekuak. Alkizan barrunbe karstiko ugari daude (leize eta kobak).
Basoan
Basoko saguzarrek ongi kontserbatutako baso naturalen ezaugarriak dituzten masa autoktonoak behar dituzte: adin ezberdinetako zuhaitzak, zuhaitz hilak, soilguneak eta landaredi itxiko guneak txandakatzen diren eremuak.
1. Pipistrelo arrunta (Pipistrellus pipistrellus)
2. Hegoaldeko belarrihandi grisa (Plecotus austriacus)
3. Baratze-saguzarra (Eptesicus serotinus)
4. Ferra-saguzar txikia (Rhinolophus hipposideros)
5. Geoffroy saguzarra (Myotis emarginatus)
6. Ferra-saguzar handia (Rhinolophus ferrumequinum)
7. Bechstein saguzarra (Myotis bechsteinii)
8. Leisler gau-saguzarra (Nyctalus leisleri)
9. Baso-saguzarra (Barbastella barbastellus)
BASOA
Baso naturala ez da elementu uniformea. Lur-eremu berean zuhaitz-espezie desberdinak bizi dira eta horiek zeintzuk diren eta nola banatzen diren definituko ditu basopean hazten diren onddo, landare eta sastrakak eta bizi eta ugaltzen diren animaliak; baita paisaia ere.
Basoaren biodibertsitatea bertan hazten diren zuhaitzen izaerak markatuko du, baina baita baso hori osatzen duten zuhaitzen adin-egiturak ere. Egurra ustiatzeko aldatutako basoak, non ale guztiak adin bera duten, bizitza-zikloaren fase guztietan dauden aleez osatutako basoek baino biodibertsitate txikiagoa izaten dute. Zuhaitz hil eta urtetsuek aberastasuna ematen diote basoari. Basoak ere etenak behar ditu, ale-dentsitate urriko soilguneak ere inportanteak baitira.
Hernio-Gazume KBEko basoak, pagadia nagusiki, kontserbazio-egoera desegokia dute, basogintzaren ondorioz adin beretsuko aleez osatuta baitaude. Pago motzak dira salbuespena. Hortaz kontserbazio-egoera hobetzea, basoa konplexuago eta aberatsago bihurtzea erronka nagusia da.
Zertan ari gara? Hildako egurra metatzen, soilguneak handitzen, espezie exotikoak botatzen, bertakoak aldatzen eta pago motzak zaintzen besteak beste.
Etxebizitza arazo denean
Basoko saguzarrek zuhaitzetako zuloak dituzte gustuko bizitoki. Alabaina, Hernio-Gazume
KBEn garesti dago bizitoki-mota hori. Pagadiaren ustiaketa-molde tradizionalaren ondorioz,
basoan zuhaitz zahar gutxi dago. Gehienak ale gazte eta osasuntsuak dira eta babesleku
gisa erabil daitezkeen zulo eta barrunbe gutxi dago.
Arazo hori areagotu egiten da okilen familiako hegazti gutxi dagoelako. Okilek intsektuak
dituzte elikagai eta horiek eskuratzeko zuhaitzak zulatu egiten dituzte. Zuloak animalia-
espezie askorentzat bizitoki bihurtzen dira.
Egoera hori arazo da saguzar-espezie askorentzat. Konponbidea emateko basoan
saguzarrentzako habia-kutxak zintzilikatu dira. Baso helduetan berez dauden barrunbeak
ordezkatzeko babes-leku artifizialak dira habia- kutxak. Saguzarrez gain muxarrek gustura
egiten dute bertan beren etxea.
Habitat eta espezieak
Leize eta barrunbe karstikoak, basoak, larreak eta heskai edo hesi naturalak dira Hernio-Gazume KBEren funtsezko habitatak.
Leizeak hainbat saguzar espezieren babesleku dira. Bestalde, fauna espezializatu, bitxi eta endemikoak diren beste espezie batzuk ere aterpetzen dituzte.
Hernio-Gazumeko pagadiak eta hariztiak Europar Batasunaren interesekoak dira, zuhaitz lepatuak direla medio. Abeltzaintzarako larreak bereizten dituzten heskaiek ugaztun txikiei, txoriei eta intsektuei bizileku egokia eskaintzen diete.
Hernio-Gazumeko baso helduek eta pago motzek mehatxatutako fauna-espezie askori bizitokia, babesa eta elikagaiak eskaintzen dizkiete.
Habitat horietan bizi diren animalia-espezieei dagokionez, kiropteroak edo saguzarrak; intsektu saproxilikoak edo deskonposatzaileak eta hegazti sarraskijaleak (sai arrea eta sai zuria batez ere) nabarmendu behar dira.
Hernio eta Gazume mendiek Kontserbazio Bereziko Eremu (KBE) bat osatzen dute,
Natura 2000 Sarearen parte da eremua.
ZER DA NATURA 2000 SAREA?
Europar Batasunak Europan biodibertsitatearen galera gertatzen ari dela atzeman zuen. Horri aurre egiteko, espezieak eta horien bizileku diren habitatak babesteko Europa mailako sare bat sortzea erabaki zuen. Hala, Natura 2000 Sarea sortu zuen. Europar Batasuneko lurraldean dauden KBEk eta Hegaztientzako Babes Bereziko Eremuek (HBBE) osatzen dute.
HERNIO-GAZUME KONTSERBAZIO BEREZIKO EREMUA
2.158 ha-ko azalera du eta kareharrizko erliebe karstikoa duen mendigunea izanik, balio ekologiko handiko paisaia-multzoak ditu: kareharrizko tontorrak, harkaitzetako kobak eta zuloak, magaletako pagadi eta hariztiak eta abar.
Mehatxatutako fauna bizi da bertan: hegazti sarraskijaleak, saguzarrak, eta hildako egurrean bizi diren intsektu deskonposatzaileak, besteak beste.
Karobia
Karea egiteko labea da. Malda handiko leku batean eraikitzen ziren, zulo sakon bat eginez (5 metro bitartekoa izan zitekeen), zeini harrizko pareta jartzen zitzaion. Eltze izena ematen zitzaion zuloari. Eltzearen behealdean, aho bat uzten zen (1,5–2 m zabalerakoa), eta horren aurrean estalpe bat egiten zen, lehorra izenekoa. Eltzearen goialdean tximinia-zuloa uzten zen, zein harrizko zapal batez estaltzen zen, karobiaren aireztapena kontrolatzeko erabiltzen zena.
Euskal Herrian bi karobi-mota egin izan dira: zakarrezkoa (zaharrenak), eta arragoa. Arragoen kasuan, kareharria (CaCO₃) eta egurra goiko ahotik kargatzen ziren, geruzatan banatuta. Karobia piztu eta berotzeko, otea eta erratza erretzen ziren, eta berotasuna hartzen zuen neurrian, haritz-ezpalak gehitzen ziren, ondoren egur lodiagoak eransteko. Labea ongi berotuta zegoenean, sagar baten tamainako kareharri-puskak sartzen ziren, geruza bat osatuz, eta gero egur-geruza bat; geruzaz geruza, labea bete arte. Maketak arrago motako karobia irudikatzen du, frantsesa esaten zaion moldekoa, Alkizan ohikoa ez dena.
Karobia piztu eta 24–50 ordutara, labearen tenperatura 1.000 °C-ren bueltan egonkortu ohi zen. Karobia 7–15 egun bitarte egoten zen piztuta, sortu beharreko kare-kantitatearen arabera. Karea (CaO) azpiko ahotik jasotzen zen, metalezko sare baten bitartez. Kareharria egosi egiten zela esan ohi da.
Larrea euskal paisaiaren osagarria
Larrea edo alhapidea Euskal Herriko landa-paisaiaren elementu adierazgarria da. Ardi-, behi- eta zaldi-aziendak larratzen dira bertan eta ohiko abeltzaintza estentsiboari lotuta dago. Aralar, Urbasa edo Zuberoako bortuak dira horien erakusgarri ederrak!
Larre naturalak 2.000-2.300 metroko garaieran hasten dira Pirinioetan. Izan ere, klima oso gogorra da altitude horretatik goiti eta, horren ondorioz, ezinezkoa da zuhaitzak edo zuhaixkak bertan haztea. Euskal Herrian, ordea, ia ez dago horrelako mendi garairik, Zuberoan, Erronkarin eta Zaraitzun izan ezik
Gure mendietan ditugun larre gehienak erdinaturalak dira, basoak botatzearen ondorioz sortutakoak. Azienden presioarengatik irauten dute. Alegia, beren kasa utziz gero, baso bihurtuko lirateke zenbait urteren buruan.
Larreak soropil trinkoak dira, garaiera urriko landare belarkara iraunkorrez osatutakoa, gramineoak eta lekadunak bereziki.
Larreak eta heskaiak
Basogintza eta abeltzaintza intentsiboaren eraginez, gure paisaia sinplifikatu egin da. Adibidez, galdu egin dira baso eta gune irekien arteko trantsiziorako espazioak. Hauek hainbat animalia espezierentzako ezinbesteko habitat edo bizitokiak dira, ugaztun txiki, intsektu eta hegaztientzat batez ere.
Bestalde, baserriko lanak utziz joan diren heinean, oteak eta txilarrak garai bateko larreak hartu dituzte. Larreak berreskuratzeko Itxurain inguruko sailetan esku-hartze bat egin da. Lursail batzuetan otea eta txilarra kendu dira eta aziendak larratzera eraman dira bertara. Sailak bereizteko eta ixteko 500 metroko hesi-bizia edo heskaia landatu da. Guztira 900 zuhaixkatik gora sartu dira: hurritza, gorostia, sagarmina, karraskila eta hagina bestak beste.
Horrelako espazioak ezinbestekoak dira Hernio-Gazume Kontserbazio Bereziko Eremuko biodibertsitatearen elementu bereziak kontserbatzeko.
Meta
Zuen aurreko maketan belar-meta duzue ikusgai; garo-metak ere egin izan dira. Belar edo garo lehorra alkate izeneko haga baten inguruan biltzen da geruzaka. Meta estaltzeko zaku-ohialezko tapaki bat jartzen zaio, soka bidez zintzilik egur-puskak edo harriak dituena haizeak eraman ez dezan.
Metaren helburu da belarra edo garoa egoki eta lehor epe batez gordetzea.
PAISAIA KULTURALAK
Egungo paisaiak kulturalak dira, hots, gizakion esku-hartzearen ondorioa. Mendeetan zehar gizakiak paisaian eragina izan du. Behe Erdi Arotik aurrera, Gipuzkoako hiribilduek eta herrixkek beren herri-lurrak banatu zituzten, komunalak eta propioak bereiziz, eta jarduera ekonomiko ezberdinei bideratutako eremu bereiztuak sortu: ondazilegiak edo herrilurrak, olaparteak edo burdinolaren erabilerarako erreserbatutako lurrak, su-egurra, eta abar.
1731n Alkiza Donostiatik bereiztu zen, eta burujabetza erosi ahal izateko, 1734an Alkizako alkatea Urseta eta Arralagako su-egurrei egokitutako eremua saltzen saiatu zen. Azkenean, auzokoekin sinatutako akordioaren ondorioz, herri-lurretako pagadiak kontzejuaren propioak izatera pasa ziren eta, trukean, hitza eman zuen hurrengo hamarkadetan udalak su-egur kargak herriko etxeen artean banatu zituela.
Mendeetako ustiapenaren ondoren, Alkiza bezalako kontzejuek mintegiak eratu zituzten. 1741-1798 bitartean Alkizako su-egurren salneurriak gora egin zuen, basoaren gaineko presioaren eta atzeratzearen seinale. Horrek, aldi berean, partikularren nahiak areagotu zituen, herri-lurren salmentari edo desamortizazioari bidea irekiz.
XIX. mendearen hasieratik aurrera, basoak soilduziren eta bertan soroak eta larreak ezarri ziren, ia gaurdaino iraun dutenak. Lehen industrializazioaren eraginez, XIX. mendean zuhaitz espezie arrotzak sartu ziren, bertako espezieak baztertuz.
Basoen eta lurren ustiapena nahiz lehengai naturalen aprobetxamendua funtsezkoak izan dira eremu honen bilakaeran. Gizakiaren eta naturaren arteko harreman horren aztarnak dira egur-ikatza lortzeko txondorrak eta karea ekoizteko karobiak.
SAN MARTIN ELIZA
Estilo gotikokoa eta XVI. mendearen bigarren zatian itxura hori hartu zuena. Data zehatza ez da ezagutzen. San Martin Toursekoaren zaintzapean dago.
Hasierako eraikinak ez zuen dorrerik, hura XVII. mendean eraiki baitzen. Elizaren dorrea eta sakristia 1688 eta 1700 bitartean eraiki ziren. Maria Asunción Arrazolak hauxe dio:[1]
« (Gaztelaniaz) [...] las obras que se hicieron en Alquiza a finales del siglo XVI se redujeron a prefeccionar la fábrica ya existente, de caracter gótico: mejor dicho, a remozar la iglesia [...] »
Sormenaren Kabia
Alkizako Udalak, herriko hainbat eragilerekin lankidetzan, Sormenaren Kabia beka sortu zuen 2018an, landa-eremuan kultura- eta arte-sorkuntza sustatzeko helburuarekin. Egitasmo honek sortzaileei espazio eta baliabideak eskaintzen dizkie, haien proiektuak garatu eta ikusgarritasuna emateko. Beka hau adin nagusiko sortzaileei zuzenduta dago, eta hainbat diziplinatako proposamenak onartzen ditu, hala nola arte plastikoak, arte eszenikoak, dantza, arkitektura, musika, literatura eta zinema. Sormenaren Kabiak kulturaren sustatzaile eta artisten bidaide izan nahi du, naturagune paregabe batean ideia berriak sortu eta loratzeko espazio bat eskainiz.
Txondorra
Egurrez egindako meta da, alkate izeneko haga baten inguruan antolatzen dena. Egur-meta bi geruzaz estaltzen da: azpikoa garoz edo belarrez osatutakoa, eta gainekoa lurrez. Txondorra pizteko, alkatea kendu egiten da, egur-ikatza piztuta sartzen da, eta zuloa zotalez estaltzen da. Egurra egosi egiten dela esaten da, eta egoste-abiadura kontrolatzen da txondorraren azalean, altuera desberdinetan egiten diren aireztatze-zuloen bidez. Prozesuak astebetetik bi astera iraun dezake, txondorraren tamainaren arabera.
Urmaelak
Urmaela ur-masa bat baino gehiago da. Urmaela bizia sortzeko eta garatzeko gune ezinbestekoa da naturan. Gordeleku, bizileku, ehiza-leku eta geraleku izateaz gain, ekosistema bat da ekosistema handiago baten barnean. Herrnio-Gazume KBEaren ezaugarri fisikoek asko baldintzatzen dute ura pilatzea eta iraunaraztea, kareharriz osatuta baitago gehienbat, eta urak nondik ihes egin ondo daki!
Ugaztun, hegazti, narrasti, anfibio eta ornogabe askoren habia eta etxea da urmaela. Ez baita ura soilik, osagai askoren bitartez osaturiko gunea baizik: lurra eta lokatza, ura eta algak, landareak eta zuhaixkak.
Gizakiaren jarduerak gune horiek desagerrarazi ditu historian zehar. Hortaz, giza ekintzaz berriak sortzea naturarekiko justiziaz, zuzentasunez jokatzea da. Horregatik, gabezia horri aurre egiteko eta biodibertsitatea hobetzeko putzuak sortu dira, pagadiaren barruan nahiz Irumugarrieta eta Itxuraingo eremu irekietan, besteak beste.
Elizako organoa 1928koa da. Aurrealdean idatzi bat du:
« LEGARA-TAR PRUDENTXIK ORDAINDUA 1928. »
XX. mendearen hondarrean, 1998 eta 2000 urteen artean, eraberritze sakona izan zuen San Martin elizak. Europar Batasuneko funtsak jaso ziren lana partez finantzazeko.
Ongi Etorri Fagus Alkiza Interpretazio Zentrora!
Hernio-Gazume KBEren sekretuak ezagutzeko gunean zaude. Hemen, herri honen nortasuna eratu duen ingurune aberats eta pribilegiatuaren berri izango duzu; naturaren, gizakiaren eta kulturaren arteko harreman bereziaz, alegia.
● Erakusketaren bisita autonomoa da.
● Ordutegia:
○ Bisita autogidatuak egunero 9:00etatik 19:00etara.
● Zalantzarik izanez gero:
kultura@alkiza.eus / 688604466
San Martin elizaren lehen erretaula Azpeitiko Joanes Antxeta eskulturagile handiaren obratzat jo izan dute batzuk. Alabaina, Sorabillako Joanes Arbeizakoa izan zen egilea. Dena dela, dokumentatuta dago Antxeta Alkizara deitu zutela erretaulaz aritzeko, berak aholkulari-lanak baino ez zituela egin da indarrean dagoen hipotesi nagusia.
Orain elizan dagoen erretaula Migel Irazustarena da, Madrilen bizi zen eskultore alkizarrarena. 1724an hartu zuen enkargua eta herriko lehen alkate izendatu zutenerako bukatuta zuen lan hori.
Elizako sagrarioa Anbrosio Bengoetxeak, herriko semeak, egindakoa. Egun Donostiako Elizbarrutiko Museoan dago hara errestaurazioa egitera eraman zelako 1980ko hamarkadaren hasieran. Alkizako erretore Jose Aldasorok eta aipatutako Museoko zuzendari zen Edorta Kortadik errestauratu ondoren Alkizara itzuliko zela hitzartu bazuten ere, hori ez da gauzatu.
San Martin elizaren lehen erretaula Azpeitiko Joanes Antxeta eskulturagile handiaren obratzat jo izan dute batzuk. Alabaina, Sorabillako Joanes Arbeizakoa izan zen egilea. Dena dela, dokumentatuta dago Antxeta Alkizara deitu zutela erretaulaz aritzeko, berak aholkulari-lanak baino ez zituela egin da indarrean dagoen hipotesi nagusia.
Orain elizan dagoen erretaula Migel Irazustarena da, Madrilen bizi zen eskultore alkizarrarena. 1724an hartu zuen enkargua eta herriko lehen alkate izendatu zutenerako bukatuta zuen lan hori.
Elizako sagrarioa Anbrosio Bengoetxeak, herriko semeak, egindakoa. Egun Donostiako Elizbarrutiko Museoan dago hara errestaurazioa egitera eraman zelako 1980ko hamarkadaren hasieran. Alkizako erretore Jose Aldasorok eta aipatutako Museoko zuzendari zen Edorta Kortadik errestauratu ondoren Alkizara itzuliko zela hitzartu bazuten ere, hori ez da gauzatu.
ZER DA NATURA 2000 SAREA?
Europar Batasunak Europan biodibertsitatearen galera gertatzen ari dela atzeman zuen. Horri aurre egiteko, espezieak eta horien bizileku diren habitatak babesteko Europa mailako sare bat sortzea erabaki zuen. Hala, Natura 2000 Sarea sortu zuen. Europar Batasuneko lurraldean dauden KBEk eta Hegaztientzako Babes Bereziko Eremuek (HBBE) osatzen dute.
HERNIO-GAZUME KONTSERBAZIO BEREZIKO EREMUA
2.158 ha-ko azalera du eta kareharrizko erliebe karstikoa duen mendigunea izanik, balio ekologiko handiko paisaia-multzoak ditu: kareharrizko tontorrak, harkaitzetako kobak eta zuloak, magaletako pagadi eta hariztiak eta abar.
Mehatxatutako fauna bizi da bertan: hegazti sarraskijaleak, saguzarrak, eta hildako egurrean bizi diren intsektu deskonposatzaileak, besteak beste.
ASTEASUKO UDALETXEA
Jose Lizardi arkitektoak XVIII. mendean egindako eraikin barrokoa da eta herrigunean dago, Lege Zaharren enparantzan.
Udaletxeak barroko kutsu handia du Lizardik trazaturiko beste kontzeju eraikuntzek baino, Frontoi triangeluarra du esaterako, zur taillatua duen teilatu hegal zabala eta armarriaren erliebe handia ditu.
Grisaila
Oraindik orain, zaharberritze lanak zirela-eta, 1560. urte aldera tenperan pintaturiko grisaila ikusgarri bat aurkitu zuten. Erretaula hau, bakarra da Gipuzkoan eta erromanista estiloaren lehen belaunaldiko artista anonimo iaio batek egina da, baina ez zuen erabat gauzatu. Aberats itxurako arkitektura klasikoko erretaula irudikatzen du, bertan Isaias eta Jeremias profeten buruak antzematen dira, Kalbarioan dauden Ama Birginaren eta San Joanen irudi amaigabeak bezalaxe. Margolanak, zurezko bi irudiz osatuak zeuden, Jesu Kristo Gurutziltzatuarena bat eta San Estebanena bestea, baina desagertu egin ziren biak.
Harrera gunea
Ongi etorri Muskerraren bidea ibilaldira,
Harre gune honetan bi kilometro inguruko paseo atseginera. Ezagutu itzazu barrutik Asteasu eta Obaba, Bernardo Atxagaren bi lekuak.
LA TRADICIÓN ORAL
Al comienzo del paseo Bernardo Atxaga nos ofrece una reflexión acerca del fenómeno de los improvisadores populares, los versolaris.
Pello Errota, Txirrita, Teodoro Hernandorena, Jose Ariztimuño “Aitzol”, Lasarte, Agirre, Joxe Lizaso, Lazkao Txiki, Amuriza, Azpillaga, Lopategi… son los nombres de algunos de los personajes que el autor cita. Algunos de ellos pertenecieron a una sociedad tradicional; otros representan un contexto reciente, más moderno.
Entre otras cuestiones, Atxaga hace referencia a la función de estos improvisadores en la sociedad tradicional: explica en qué consiste la “censura creadora”, y llega a la conclusión de que su quehacer se centraba en la sátira y la censura moral.
El escritor concede una atención especial a Mikela y Lukasia Elizegi, hija y sobrina, respectivamente, del famoso Pello Errota.
SAN ESTEBAN ELIZA
San Esteban eliza Larraulgo (Gipuzkoa) eraikin zaharrena da. Azpimarratzekoa da bertan ikus daitekeen XVI. mendeko grisaila, Gipuzkoako mende horren bakarra.
Historia
Larraul ez zen 1840. urtera arte udal egin baina bertako bizilagunak, bost mende lehenago ere, San Esteban elizaren inguruan biltzen ziren. Batasun hartatik sortu zen gaur ezagutzen dugun herria. Larraulgo familiarik zaharrenetako batek, Larrunbide-tarrek hain zuzen ere, berebiziko protagonismoa izan zuten XVI. mendean eliza berritu zutenean. Honela 1500. urtea bete berria zela, Juan Larrunbideko erretoreak eta Aszensio Larrunbideko maisu-harginak erdi Aroko eliza zaharrean ordez harlanduzko eraikin irmo bat, gotiko-errenazentista estilokoa, altxatxea erabaki zuten. Herritarren baliabideak murritzak zirenez, zenbait belaunalditan zehar luzatu ziren lanak; azkenean, Beobide eta Domingo Larrunbidek 1590ean egindako kanpandorre sendoak eman zien bukaera.
Zortzialdeko burualde sakonaz errematatua dagoen San Esteban elizaren habearte gotikoa, estu eta luzanga, estaltzeak luze jo zuen. Padro Apalasagastikoak eraikitako hormak astiro-astiro hazi ziren 1543tik 1553ra bitartean; kontrahorma indartsuetan oinarrituak zeuden, Mendebaldeko fatxadan lehiotxo borobil bat eta Hegoaldean lehio eder bat beste irekudurarik ez zuelarik. Handik oso gutxira, ordea, bi urte baino gehiago ez, Migel Odogarateko maisuak aldarea estaltzen duten ganga gurutzaduradun dotoreak eta lehenengo bi atalak hornitu zituen.
Alkizan zaude, Tolosaldeko 28 herrietako batean. Hernio mendiaren magalean, paraje ikusgarriz inguraturik dagoen herri bizia da Alkiza.
Naturagune ederra izateaz gainera, balio ekologiko handiko ingurunea da hau. Hain zuzen ere, herriko lur-eremuaren ia erdia, % 44, Hernio-Gazume Kontserbazio Bereziko Eremuak (KBE) hartzen du.
Fagus Alkiza interpretazio-zentroa Hernio-Gazume KBEaren erakusleiho izateaz gain, herritarren, naturazaleen eta artisten hausnarketa-gune eta topagunea ere bada. Hiru dira zentro honen ardatzak: natura, bertan bizi den gizakia eta bien arteko harremanetik sortzen den kultura.
Aunque el elemento artístico más valioso de esta iglesia es el retablo barroco, otra actividad que la ha hecho famosa, transmitida de generación en generación por las mujeres, es el encendido de los candeleros.
Hasta 1810, los difuntos también eran enterrados en la iglesia de Amezketa, y los restos de muchos de los que fueron enterrados en las antiguas tumbas aún se conservan en el interior de la iglesia.
La iglesia de Amezketa es uno de los pocos lugares del País Vasco donde aún se conserva la tradición de los candeleros. Cada familia encendía los candeleros (generalmente una tabla de madera con forma antropomorfa rodeada de una vela larga y delgada) sobre las tumbas de sus familiares.
Encender los candeleros es un acto que acerca el fuego del hogar al difunto. Un vínculo simbólico entre la granja y la tumba. Su objetivo es llevar la luz y el calor del hogar a la persona enterrada.
La tradición de los candeleros estuvo muy extendida en las iglesias del País Vasco hasta la segunda mitad del siglo XX.
Caserío
El caserío es la tipología edificatoria más significativa del País Vasco.
Un lugar que ha sabido combinar espacio habitable y espacios para la producción de materias primas básicas.
Siempre en contacto con la naturaleza y utilizando materias primas locales.
Durante siglos, la agricultura, la ganadería y la silvicultura han sido las principales actividades relacionadas con la vida rural y, sobre todo, con el caserío. Tanto es así que no podríamos entender la evolución del sector primario de la economía vasca sin la explotación de la tierra, los animales y el entorno.
El Ecomuseo de Larraul es un museo etnográfico que se puede visitar durante todo el año. Permite sumergirse en el corazón del campo vasco a través de sus protagonistas. Al visitarlo, podrá comprobar que el caserío es mucho más que un simple edificio.
El Ecomuseo de Larraul no es una simple colección de objetos. Las piezas que componen la exposición nos muestran mucho más que estilos de vida desaparecidos; nos muestran el sentido de comunidad de la población viva de Larraul
El pueblo
Las actividades callejeras, la religión y el ocio también han desempeñado un papel fundamental en la transformación del aspecto social de la vida. La vida de los ciudadanos también se ha adaptado a los cambios provocados por el deporte, las fiestas y las innovaciones que han surgido.
Erretaula nagusia, Juan Zialzetako eskultoreak burutu zuen 1649an. Diseinu klasizista egoki eta orekatua duen lana da, hondoen koloreek eta zutabeetako jaspeztatuek hein batean itxuraldatzen badute ere. Erretaularen aurrealdeko bankuaren gainean santu eta ebanjeliaren erliebetxoak Inazio Loiolakoa, Santiago erromesa eta elizako zaindaria den, San Esteban beraren, zurezko eskultura polikromatuak ikus daitezke.
Karobia: Es un horno para hacer cal. Se construían en una pendiente pronunciada, excavando un hoyo profundo (que podía alcanzar los 5 metros), revestido de piedra. En los hornos de crisol, se cargaba piedra caliza y madera por la abertura superior, divididas en capas. Tras 24-50 horas de encendido, la temperatura se estabilizaba en torno a los 1000 °C. El horno permanecía encendido de 7 a 15 días, dependiendo de la cantidad de cal a producir.
Meta: Montón de hierba. La hierba o el heno seco se amontonaban en capas alrededor de un poste llamado alkate. Se cubría el montón con una tela de saco, con trozos de madera o piedras suspendidos con cuerdas para evitar que se los llevara el viento. El objetivo era mantener el heno seco y en buen estado durante un tiempo.
Paneletan, ibilbidean zehar gidatuko zaituzteten zenbaki batzuk aurkituko dituzue. Horietan, QR kode batzuen bidez, Bernardo Atxagak berak grabatutako azalpenak entzun ahal izango dituzue. Gainera, eduki gehigarria duen pantaila bat ere baduzue eskuragarri.
Era berean, beira-arasetan egilearen liburu nabarmenen lagin bat ikusteko aukera izango duzue.
Gozatu bisitaz.
“Escribo en una lengua extraña. Sus verbos, la estructura de sus oraciones de relativo, las palabras con que designa las cosas antiguas -los ríos, las plantas, los pájaros- no tienen hermanas en ningún otro lugar de la Tierra. El sol de los largos inviernos, eguzki o eki: el sol de las suaves y lluviosas primaveras, también eguzki o eki, como es natural; Es una lengua extraña, pero no tanto.
Nacida dicen, en la época de los megalitos sobrevivió, lengua terca, retirándose, ocultándose como un erizo en este lugar que ahora, gracias precisamente a ella, muchos llamamos País Vasco o Euskal Herria. Sin embargo, su aislamiento no fue absoluto: gato es katu; pipa es pipa: lógica es logika. Como concluiría el príncipe de los detectives, el erizo, querido Watson, salió de su madriguera y visitó muchos lugares, y sobre todo Roma.
Lengua de una nación diminuta, lengua de un país que no se ve en el mapa, nunca pisó los jardines de la Corte ni el mármol de los edificios de gobierno; no produjo, en cuatro siglos, más que un centenar de libros: el primero en 1545; el más importante en 1643; la Biblia completa, católica, allá por 1860. El sueño fue largo, la biblioteca breve; Pero, en el siglo veinte, el erizo despertó.
Bernardo Atxaga
Nueva Etiopía. El Europeo. 1996”
El manantial de Zazpiturri o Zazpiturrieta es una estructura hidrogeológica de gran importancia. Se encuentra al pie del monte Txindoki y, principalmente, vierte sus aguas al sector de Urgoner, situado en la vertiente norte de la sierra de Aralar.
El manantial de Zazpiturrieta posee un gran valor e interés hidrogeológico, siendo el único GIL de importancia hidrogeológica en el término municipal de Amezketa. Además, se encuentra en muy buen estado de conservación y tiene una gran relevancia en el contexto geológico en el que se ubica.
Entre los GIL de importancia hidrogeológica de Gipuzkoa, el manantial de Zazpiturrieta es uno de los más valorados, junto con el GIL 82 («Manantiales y galerías del cañón de Arantzazu») y el GIL 77 («Valles fluviales de Jaizkibel»).